Xuất siêu nhưng tỷ giá vẫn tăng: ngoại tệ của Việt Nam đã đi đâu?

“Xuất khẩu kỷ lục” và “tỷ giá lập đỉnh” đã nhiều lần xuất hiện cùng lúc trên báo Việt Nam. Nếu doanh nghiệp bán được nhiều hàng ra nước ngoài, USD đổ về nhiều thì VND lẽ ra phải mạnh lên. Cán cân thanh toán của NHNN cho thấy vì sao điều đó không xảy ra, và vì sao năm 2026 còn diễn ra theo chiều ngược lại.

Việt Nam thặng dư bao nhiêu?

Năm 2025, Việt Nam xuất siêu hàng hóa 20,03 tỷ USD, với xuất khẩu 475,04 tỷ USD và nhập khẩu 455,01 tỷ USD theo Cục Thống kê. Trên cơ sở cán cân thanh toán, cán cân vãng lai thặng dư trong cả bốn quý gần nhất có số liệu.

Minh họa

Việt Nam thặng dư bao nhiêu?

1. Cán cân vãng lai

   Q2/2025

   +8,72

   Q3/2025

   +12,46*

   Q1/2026

   +2,716

2. Hàng hóa (cơ sở cán cân thanh toán)

   Q2/2025

   +9,91

   Q3/2025

   +14,617

   Q1/2026

   +2,434

3. Thu nhập sơ cấp (lợi nhuận, lãi vay)

   Q2/2025

   −2,36

   Q3/2025

   −2,632

   Q1/2026

   −1,231

4. Thu nhập thứ cấp (kiều hối, chuyển giao)

   Q2/2025

   +4,30

   Q3/2025

   +3,92

   Q1/2026

   +3,187

Đơn vị: tỷ USD	Q2/2025	Q3/2025	Q4/2025	Q1/2026
Cán cân vãng lai	+8,72	+12,46*	+7,654	+2,716
Hàng hóa (cơ sở cán cân thanh toán)	+9,91	+14,617	+9,135	+2,434
Dịch vụ	−3,13	−3,446	−2,287	−1,674
Thu nhập sơ cấp (lợi nhuận, lãi vay)	−2,36	−2,632	−2,975	−1,231
Thu nhập thứ cấp (kiều hối, chuyển giao)	+4,30	+3,92	+3,781	+3,187

Nguồn: số liệu NHNN do VnEconomy đăng cho quý II/2025, quý III/2025, quý IV/2025 và quý I/2026. *Quý III/2025: tính bằng tổng bốn cấu phần vì bài báo không nêu tổng.

Cộng bốn quý, cán cân vãng lai thặng dư khoảng 31,5 tỷ USD (tính toán). Hàng hóa là nguồn thu chính; dịch vụ và thu nhập sơ cấp luôn thâm hụt; riêng quý III/2025, thu nhập trả cho nhà đầu tư nước ngoài là 4,037 tỷ USD so với 1,405 tỷ USD thu về. Kiều hối và chuyển giao bù lại một phần.

Nhưng tỷ giá đã làm gì?

VND yếu đi trong năm 2025 dù thặng dư lớn. Tỷ giá VND/USD bình quân tháng tăng 3,5% từ 24.285,19 (tháng 12/2024) lên 25.144,67 (tháng 12/2025), theo chuỗi BIS mà CapsWindow sử dụng.

Quý	Vãng lai (tỷ USD)	VND/USD, bình quân tháng cuối quý
Q2/2025	+8,72	25.009,92 (tháng 6)
Q3/2025	+12,46*	25.204,93 (tháng 9)
Q4/2025	+7,654	25.144,67 (tháng 12)
Q1/2026	+2,716	25.074,15 (tháng 3)
Q2/2026	chưa công bố	25.168,38 (tháng 6)

Chuỗi tháng thiếu tháng 8/2025, nên bảng dùng tháng cuối mỗi quý thay vì bình quân quý. Mức của chuỗi này bám sát tỷ giá trung tâm. Tỷ giá giao dịch thì chịu áp lực rõ hơn: ngày 30/6/2026, tỷ giá trung tâm là 25.206 đồng/USD với trần 26.466 (TTXVN), còn Vietcombank bán ra 26.461 đồng/USD (Công Thương), chỉ cách trần 5 đồng.

Ngoại tệ đã đi đâu?

Phần lớn vào khoản mục “lỗi và sai sót”. Trong cách trình bày của NHNN, cán cân tài chính mang dấu dương khi vốn vào ròng và dấu âm khi vốn ra ròng; cán cân tổng thể bằng vãng lai cộng tài chính cộng lỗi và sai sót. Số liệu từng quý dưới đây khớp với quy ước này.

Đơn vị: tỷ USD	Q2/2025	Q3/2025	Q4/2025	Q1/2026	Cộng 4 quý*	Nghĩa là gì
FDI ròng	+5,26	+5,38	+6,85	+4,18	+21,67	Vốn FDI vào vẫn là nguồn ngoại tệ ổn định nhất
Đầu tư gián tiếp	−0,69	−2,478	−0,850	−1,399	−5,417	Nhà đầu tư nước ngoài rút ròng khỏi cổ phiếu, trái phiếu
Đầu tư khác	−9,37	−3,493	+1,076	−1,888	−13,675	Vay và trả nợ nước ngoài, tiền gửi, tiền mặt
Cán cân tài chính	−4,80	−0,591	+7,076	+0,893	+2,578	Tổng ba dòng trên
Lỗi và sai sót	−2,43	−10,168	−12,375	−4,687	−29,66	Phần chênh lệch chưa giải thích được; số âm thường được hiểu là ngoại tệ đi ra ngoài các kênh ghi nhận
Cán cân tổng thể	+1,49	+1,70*	+2,355*	−1,078	+4,467	Phần còn lại cho dự trữ ngoại hối

*Tính toán từ các số đã công bố; cộng dồn các quý lấy từ những lần công bố khác nhau nên có thể lệch nếu NHNN điều chỉnh số liệu. Riêng quý III/2025, VnEconomy ghi NHNN đã mua khoảng 1,7 tỷ USD để tăng dự trữ chính thức.

Cán cân vãng lai và lỗi và sai sót cộng dồn quý II/2025 – quý I/2026 (tính từ số liệu NHNN do VnEconomy đăng)

Nói cách khác, khoản mục lỗi và sai sót, phần không giải thích được trong thống kê, có quy mô gần bằng toàn bộ thặng dư vãng lai. FDI giữ cho cán cân tổng thể không âm, còn dòng vốn gián tiếp và đầu tư khác cũng đi ra. Dự trữ ngoại hối chỉ tăng thêm phần nhỏ còn lại; tỷ lệ dự trữ so với nợ ngắn hạn được phân tích trong bài về dự trữ và nợ nước ngoài ngắn hạn.

Giới phân tích trong nước giải thích thế nào?

Các giải thích dưới đây là quan điểm được dẫn nguồn, không phải kết luận của CapsWindow.

• Ngoại tệ, vàng và tài sản số ngoài hệ thống. VnEconomy (7/2026) cho rằng khoản lỗi và sai sót âm có thể liên quan đến hoạt động nắm giữ ngoại tệ tiền mặt, vàng vật chất, tài sản số hoặc các khoản đầu tư ra nước ngoài chưa được phản ánh đầy đủ. Bài quý III/2025 của VnEconomy đặt khoản âm 10,168 tỷ USD cạnh những biến động bất thường trên thị trường ngoại hối và vàng, cùng tình trạng buôn lậu vàng.
• Vàng chưa nhập khẩu chính thức. Nghị định 232/2025 có hiệu lực từ 10/10/2025, nhưng đến tháng 8/2026 việc cấp phép và nhập khẩu vàng vẫn chưa diễn ra; vàng miếng SJC khi đó cao hơn giá thế giới quy đổi khoảng 5 triệu đồng/lượng, chưa gồm thuế và chi phí (Vietstock). PGS, TS. Ngô Trí Long lưu ý nhập khẩu vàng khối lượng lớn trong thời gian ngắn có thể gây sức ép lên thị trường ngoại hối.
• Quan điểm của NHNN. Tháng 7/2026, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết NHNN điều hành tỷ giá linh hoạt và “sẵn sàng bán ngoại tệ can thiệp khi cần thiết” (Người Quan Sát).

Cá nhân ở Việt Nam hầu như không có kênh hợp pháp để tự mua cổ phiếu nước ngoài; quy định cụ thể được trình bày trong bài lợi nhuận cổ phiếu Mỹ quy đổi ra VND.

Năm 2026: nhập siêu nhưng tỷ giá lại ổn định

Chiều thương mại đảo ngược trong năm 2026. Theo Cục Thống kê, 8 tháng đầu năm xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, nhập khẩu 395,3 tỷ USD, nhập siêu 20,46 tỷ USD, trong khi cùng kỳ 2025 xuất siêu 14,02 tỷ USD. Khu vực trong nước xuất khẩu 74,47 tỷ USD và nhập khẩu 105,07 tỷ USD; khu vực FDI xuất khẩu 300,37 tỷ USD và nhập khẩu 290,23 tỷ USD (VietnamPlus). Vốn FDI thực hiện 8 tháng ước đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12,0%.

Cán cân thương mại hàng hóa 8 tháng năm 2026, cơ sở hải quan (Cục Thống kê)

Vậy mà tỷ giá giao dịch không yếu thêm. TTXVN ghi nhận tỷ giá liên ngân hàng quanh 26.000 đồng/USD giữa tháng 9/2026, so với khoảng 26.300 cuối năm 2025, và VND tăng giá khoảng 1% từ đầu năm. Ông Đinh Đức Quang (UOB Việt Nam) cho rằng lãi suất tiền gửi VND tăng khiến chênh lệch lợi suất giữa VND và USD hấp dẫn hơn; chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới đã giảm từ hơn 20 triệu xuống dưới 10 triệu đồng/lượng. Trong khi đó tỷ giá trung tâm lại đi lên, đạt 25.630 đồng/USD ngày 29/9/2026 (NHNN).

Hai năm cho cùng một bài học theo hai chiều: năm 2025 thặng dư mà tỷ giá chịu áp lực, năm 2026 nhập siêu mà tỷ giá giao dịch ổn định. Thương mại chỉ là một phần của dòng ngoại tệ.

Cần theo dõi gì tiếp theo?

• Ngày 3/10/2026: Cục Thống kê công bố báo cáo quý III và 9 tháng, theo lịch mới tại Nghị định 13/2026/NĐ-CP.
• Cán cân thanh toán quý II/2026 của NHNN: chưa có lịch công bố cụ thể mà chúng tôi tìm được; số liệu quý I/2026 được đưa tin ngày 8/7/2026.
• Khoản mục lỗi và sai sót và việc cấp phép nhập khẩu vàng, hai yếu tố được giới phân tích nhắc đến nhiều nhất.

CapsWindow không dự báo tỷ giá; danh sách trên chỉ là các mốc dữ liệu.

Tự tính giá trị một khoản tiền qua các năm →