Carry trade đồng yên là gì? Lãi suất Nhật lên 3% và đường tới Việt Nam

Trong nhiều năm, đồng yên là nguồn tiền vay rẻ nhất trong các nền kinh tế lớn. Năm 2026, lãi suất Nhật lên mức cao nhất trong khoảng 30 năm. Bài này giải thích carry trade đồng yên là gì, điều gì đã xảy ra khi nó đảo chiều năm 2024, và những con đường nó có thể đi tới Việt Nam.

Carry trade đồng yên là gì?

Carry trade đồng yên là vay bằng đồng yên với lãi suất thấp, đổi sang đồng tiền khác và mua tài sản có lợi suất cao hơn. Giao dịch gồm bốn bước:

1. Vay yên với lãi suất gần bằng 0 hoặc rất thấp.
2. Bán yên, mua USD hoặc một đồng tiền có lãi suất cao hơn.
3. Mua trái phiếu, cổ phiếu hoặc tài sản khác bằng đồng tiền đó và hưởng chênh lệch lãi suất.
4. Khi đóng giao dịch, bán tài sản, mua lại yên và trả nợ.

Lợi nhuận đến từ bước 3. Rủi ro nằm ở bước 4: nếu đồng yên tăng giá mạnh, số tiền phải trả tính bằng USD tăng lên, có thể xóa sạch phần chênh lệch lãi suất của nhiều năm. Khi nhiều người cùng đóng giao dịch, họ cùng bán tài sản và cùng mua yên, khiến đồng yên càng tăng nhanh hơn.

Quy mô carry trade đồng yên là bao nhiêu?

Không có con số duy nhất, vì mỗi thước đo đếm một thứ khác nhau. Các ước tính của BIS:

Minh họa

Quy mô carry trade đồng yên là bao nhiêu?

1. 1Tín dụng bằng yên cho khu vực phi ngân hàng ngoài Nhật

   Quy mô

   khoảng 880 tỷ USD (133 nghìn tỷ yên)

   Thời điểm

   quý 1/2024

2. 2Trong đó các khoản vay bằng yên

   Quy mô

   khoảng 271 tỷ USD (41 nghìn tỷ yên, từ 25 nghìn tỷ yên quý 2/2021)

   Thời điểm

   quý 1/2024

3. 3Dư nợ danh nghĩa hoán đổi và kỳ hạn ngoại hối liên quan đến yên

   Quy mô

   14.200 tỷ USD

   Thời điểm

   cuối năm 2023

Thước đo	Quy mô	Thời điểm
Tín dụng bằng yên cho khu vực phi ngân hàng ngoài Nhật	khoảng 880 tỷ USD (133 nghìn tỷ yên)	quý 1/2024
Trong đó các khoản vay bằng yên	khoảng 271 tỷ USD (41 nghìn tỷ yên, từ 25 nghìn tỷ yên quý 2/2021)	quý 1/2024
Dư nợ danh nghĩa hoán đổi và kỳ hạn ngoại hối liên quan đến yên	14.200 tỷ USD	cuối năm 2023

Con số cuối là giá trị danh nghĩa của hợp đồng, phần lớn dùng để phòng ngừa rủi ro thông thường chứ không phải carry trade, nên không thể cộng các dòng với nhau.

Chuyện gì đã xảy ra ngày 5/8/2024?

Đồng yên tăng mạnh sau khi Ngân hàng Nhật Bản nâng lãi suất lên 0,25% ngày 31/7/2024 và số liệu việc làm Mỹ yếu, khiến nhiều giao dịch carry bị đóng cùng lúc.

Chỉ tiêu	Biến động
Yên/USD	161,73 (10/7/2024) → 143,95 (5/8/2024), yên tăng giá khoảng 11%
Nikkei 225, ngày 5/8	−12,40%, còn 31.458,42 điểm; mức giảm điểm lớn nhất lịch sử
VIX, đóng cửa	23,39 (2/8) → 38,57 (5/8)
VN-Index, ngày 5/8	−48,53 điểm (−3,92%), còn 1.188,07 điểm
Khối ngoại trên HOSE, ngày 5/8	bán ròng 737,74 tỷ đồng

VN-Index phiên 5/8/2024, giảm 48,53 điểm xuống 1.188,07 điểm, với 448 mã giảm và 24 mã tăng (ACBS)

Số liệu Nikkei lấy từ Nikkei Indexes, tỷ giá từ FRED DEXJPUS, VIX từ FRED VIXCLS, VN-Index và khối ngoại từ báo cáo ngày 5/8/2024 của ACBS. BIS ghi nhận S&P 500 đã lấy lại mức giảm trước ngày 9/8/2024. Mức giảm của VN-Index chỉ bằng khoảng một phần ba của Nikkei.

Lãi suất Nhật năm 2026 ở đâu?

Ngày quyết định	Lãi suất chính sách	Lợi suất 10 năm Nhật ngày đó
19/3/2024	chấm dứt lãi suất âm	0,744%
31/7/2024	0,25%	1,07%
24/1/2025	0,5%	1,238%
19/12/2025	0,75%	2,021%
16/6/2026	1,0%	2,655%
18/9/2026	1,25% (biểu quyết 7–2)	2,981%

Mức 1,25% là cao nhất kể từ năm 1995 (Ngân hàng Nhật Bản). Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, lợi suất 10 năm đóng cửa trên 3% lần đầu ngày 2/9/2026 (3,006%), lần đầu kể từ tháng 9/1996, và lên 3,111% ngày 7/10/2026. Lợi suất 30 năm là 4,168% ngày 6/10/2026. Cuộc họp tiếp theo của Ngân hàng Nhật Bản là ngày 29–30/10/2026.

Vì sao đồng yên vẫn yếu dù lãi suất Nhật tăng?

Vì lãi suất Mỹ tăng nhanh hơn. Điều quan trọng với carry trade không phải lãi suất Nhật đứng riêng, mà là chênh lệch với nơi tiền được đưa tới.

Ngày	Lợi suất 2 năm Mỹ − Nhật
10/7/2024	4,28 điểm phần trăm
5/8/2024	3,63 điểm phần trăm
5/1/2026	2,27 điểm phần trăm
29/7/2026	2,73 điểm phần trăm
6/10/2026	2,86 điểm phần trăm

Chênh lệch thu hẹp mạnh trong năm 2024–2025 rồi rộng ra trở lại trong năm 2026. Đồng yên chạm 163,86 yên/USD ngày 29/7/2026, mức yếu nhất trong năm. Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, Nhật đã can thiệp ngoại hối tổng cộng khoảng 27,13 nghìn tỷ yên trong năm 2026.

Rủi ro nằm ở tốc độ

Năm 2026 đã có hai lần đồng yên tăng hơn 4% chỉ trong khoảng một tuần:

• 29/7/2026 → 3/8/2026: 163,86 → 156,96 yên/USD (yên tăng 4,2%)
• 1/9/2026 → 9/9/2026: 160,03 → 153,50 yên/USD (yên tăng 4,1%)

Cả hai lần chưa gây ra cú sốc như năm 2024. Nhưng điều làm thị trường lo ngại là tốc độ: khi đồng yên tăng vài phần trăm trong vài ngày, các giao dịch carry có đòn bẩy phải đóng cùng lúc.

Carry trade đồng yên đến Việt Nam qua đường nào?

Việt Nam không phải điểm đến chính của carry trade đồng yên, nhưng có hai kênh có thể quan sát được.

Kênh thứ nhất là tỷ giá đồng/yên. Theo tỷ giá bình quân tháng của BIS, quy đổi chéo qua USD:

Tháng	Đồng / 100 yên
7/2024	15.396,04
8/2024	16.576,76 (+7,7%)
12/2025	16.127,17
6/2026	15.654,90 (−2,9% so với 12/2025)

Từ 7/2024 đến 8/2024, tỷ giá đồng/USD hầu như không đổi (24.251,56 → 24.245,85), nên gần như toàn bộ mức tăng 7,7% đến từ đồng yên. Người có khoản vay, khoản nợ hoặc hợp đồng nhập khẩu bằng yên chịu tác động trực tiếp nhất.

Kênh thứ hai là dòng tiền khối ngoại trên thị trường chứng khoán. Ngày 5/8/2024, khối ngoại bán ròng 737,74 tỷ đồng trên HOSE. Theo Cục Thống kê, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Khi có thêm quỹ toàn cầu nắm cổ phiếu Việt Nam, các đợt bán tháo toàn cầu có thể truyền tới Việt Nam nhanh hơn, dù dữ liệu hiện có chưa đủ để đo mức độ này.

Muốn xem tỷ giá thay đổi giá trị một khoản tiền theo thời gian ra sao, hãy thử công cụ tính.

Tính với số tiền và khoảng thời gian của bạn →