Đường cong lợi suất Việt Nam: chênh lệch 10 năm và 2 năm báo hiệu gì?

Ở Mỹ, đường cong lợi suất đảo ngược thường được gọi là “tín hiệu suy thoái”. Việt Nam có thị trường trái phiếu chính phủ nhỏ hơn và tăng trưởng cao hơn nhiều. Dữ liệu 20 năm cho thấy tín hiệu này ở Việt Nam hoạt động khác.

Chênh lệch lợi suất dài hạn và ngắn hạn là gì?

Đó là lợi suất trái phiếu dài hạn trừ lợi suất trái phiếu ngắn hạn của cùng một nhà phát hành. Trong bài này, dài hạn là trái phiếu chính phủ 10 năm và ngắn hạn là trái phiếu chính phủ 2 năm, cả hai lấy từ ADB AsianBondsOnline (dữ liệu: Bloomberg), tính bình quân tháng.

• Chênh lệch dương lớn: đường cong dốc, người cho vay dài hạn đòi thêm phần bù.
• Chênh lệch gần 0: đường cong phẳng.
• Chênh lệch âm: đường cong đảo ngược, lãi suất ngắn hạn cao hơn dài hạn. Điều này thường xảy ra khi lãi suất ngắn hạn bị đẩy lên rất nhanh.

Chênh lệch của Việt Nam hiện là bao nhiêu?

Chênh lệch 10 năm trừ 2 năm của Việt Nam tháng 9/2026 là 82,2 điểm cơ bản: dương nhưng phẳng hơn mức bình thường.

Lợi suất 10 năm (4,46%) trừ lợi suất 2 năm (3,638%), bình quân tháng 9/2026. Trung bình từ 7/2006 là 112,6 điểm cơ bản (ADB AsianBondsOnline, dữ liệu: Bloomberg)

Minh họa

Chênh lệch của Việt Nam hiện là bao nhiêu?

10 năm − 2 năm

• 12/2025102,6 điểm cơ bản
• 6/202690,7 điểm cơ bản
• 8/202680,4 điểm cơ bản
• 9/202682,2 điểm cơ bản
• Trung vị100,7 điểm cơ bản
• Thấp nhất−426,4 điểm cơ bản (6/2008)

-426,4324,1

Tháng	10 năm − 2 năm
12/2025	102,6 điểm cơ bản
3/2026	94,7 điểm cơ bản
6/2026	90,7 điểm cơ bản
7/2026	87,6 điểm cơ bản
8/2026	80,4 điểm cơ bản
9/2026	82,2 điểm cơ bản
Trung bình 7/2006–9/2026	112,6 điểm cơ bản
Trung vị	100,7 điểm cơ bản
Cao nhất	324,1 điểm cơ bản (7/2014)
Thấp nhất	−426,4 điểm cơ bản (6/2008)

Từ cuối năm 2025, đường cong phẳng dần vì lợi suất 2 năm tăng nhanh hơn: từ 2,95% (12/2025) lên 3,64% (9/2026), trong khi lợi suất 10 năm tăng từ 3,98% lên 4,46%.

Khi đường cong Việt Nam đảo ngược, điều gì xảy ra sau đó?

Đường cong đảo ngược 11 trong 243 tháng, gói gọn trong hai giai đoạn. Cả hai giai đoạn đều đi kèm lạm phát cao và sau đó kinh tế chậm lại, nhưng tăng trưởng không lần nào xuống dưới 0.

Giai đoạn	Chênh lệch thấp nhất	Bối cảnh	Sau đó
6/2008–12/2008 (7 tháng)	−426,4 điểm cơ bản	CPI tháng 8/2008 +28,3%; lợi suất 2 năm lên 20,2%	GDP năm: 2007 +7,13% → 2008 +5,66% → 2009 +5,40%
12/2011–4/2012 (4 tháng âm, 2/2012 dương 9,1)	−12,7 điểm cơ bản	CPI tháng 8/2011 +23,0%	GDP quý: 4/2011 +7,05% → 1/2012 +4,94%
10/2022–1/2023 (dưới 20, không âm)	+13,7 điểm cơ bản	NHNN tăng lãi suất 9 và 10/2022	GDP quý 1/2023 +3,46%, thấp nhất kể từ quý 3/2021
Quý 3/2021	+143 đến +150 điểm cơ bản (đường cong dốc)	giãn cách vì Covid-19	GDP quý 3/2021 −6,03%, không có tín hiệu trước

GDP năm 2007–2009 lấy từ Ngân hàng Thế giới, vì chuỗi GDP quý trên trang bắt đầu từ năm 2011. CPI lấy từ chuỗi lịch sử của Cục Thống kê trên trang này. Lãi suất tái cấp vốn tăng từ 4,0% lên 5,0% ngày 23/9/2022 (Thời báo Tài chính Việt Nam) và lên 6,0% ngày 25/10/2022 (Luật sư Việt Nam), rồi về 4,5% sau bốn lần giảm năm 2023.

Có thể đọc bảng này theo hai cách. Tín hiệu “đúng” ở chỗ mỗi lần đường cong đảo ngược hoặc rất phẳng, tăng trưởng sau đó đều chậm lại. Tín hiệu “sai” ở chỗ chưa lần nào đi kèm tăng trưởng âm, còn cú sốc duy nhất làm GDP âm lại không được báo trước.

Mỹ đảo ngược 26 tháng mà không có suy thoái

Ngay cả ở Mỹ, nơi tín hiệu này nổi tiếng nhất, kết quả gần đây cũng không như sách giáo khoa. Chênh lệch 10 năm trừ 2 năm của Mỹ (FRED T10Y2Y, bình quân tháng) âm liên tục 26 tháng, từ 7/2022 đến 8/2024, đợt đảo ngược dài nhất kể từ năm 1976. Nền kinh tế Mỹ không rơi vào suy thoái sau đó.

Ở Việt Nam, đường cong đảo ngược chủ yếu khi lợi suất ngắn hạn bị đẩy lên vì lạm phát cao, không phải khi thị trường dự báo suy thoái. Vì thế, đường cong phẳng ở Việt Nam nói nhiều hơn về áp lực lãi suất ngắn hạn.

Lợi suất 2 năm so với lãi suất điều hành nói gì?

Lợi suất 2 năm 3,638% thấp hơn lãi suất tái cấp vốn 4,50% khoảng 86 điểm cơ bản. Lãi suất tái cấp vốn là mức Ngân hàng Nhà nước áp dụng khi cho các ngân hàng vay tái cấp vốn, không phải lãi suất mà trái phiếu 2 năm giao dịch hằng ngày, nên hai con số có thể lệch nhau trong thời gian dài.

Điều đáng chú ý là khoảng cách đang thu hẹp: lợi suất 2 năm tăng từ 2,95% lên 3,64% trong 9 tháng năm 2026, trong khi lãi suất tái cấp vốn không đổi. Thị trường đang tự nâng mặt bằng lãi suất ngắn hạn mà không cần quyết định mới từ Ngân hàng Nhà nước.

Muốn xem lạm phát đã thay đổi giá trị một khoản tiền qua các giai đoạn như 2008 hay 2011 ra sao, hãy thử công cụ tính.

Mở công cụ tính giá trị tiền trong quá khứ →

Nên đọc những con số này với những giới hạn nào?